De eerste week co-schap..

De eerste dagen in het ziekenhuis zitten erop en het lijkt alsof we in een andere tijd zijn beland..

De oogheelkunde kliniek zelf is best mooi voor Afrikaanse begrippen en vergeleken met de rest van het ziekenhuis. Het is er vrij schoon en netjes en de meeste apparaten etc. zijn nog heel. Wel is er weinig begeleiding voor ons, de arts die dat zou doen zit ziek in het buitenland en de enige andere oogarts die er is wist van niets en heeft het zo druk dat we hem eigenlijk nog nauwelijks hebben gezien. Gelukkig zijn er 2 Canadeze optometristen in opleiding (in Canada zo ongeveer hetzelfde als oogarts, maar dan zonder de chirurgie) en 2 Duitse oogartsen. De canadezen hebben ons zo'n beetje op sleeptouw genomen en leggen ons veel uit, helaas gaan ze na morgen weg en blijven ook de Duitsers nog maar een weekje.

De dag begint met een soort van overdracht. Toen we de 2e dag te laat kwamen en we maar buiten de zaal bleven wachten (zoals we in Nederland zouden moeten doen) kregen we na afloop van de hoofdzuster te horen dat we gerust binnen hadden kunnen komen. 'Here, you're never too late', zei ze.  Iets wat meteen het motto van de hele kliniek lijkt te zijn; alles gaat op een zeer laag tempo. Als de patienten klaar zitten om gezien te worden en er komt iets tussen, worden ze gerust 3 uur zonder uitleg alleen gelaten.

Na de overdracht zijn er de ward rounds; in een ruimte die er meer uitziet als een receptie staat een spleetlamp en de patienten van de afdelingen worden in een rijtje op bankjes gezet. Een voor een komen ze met hun dossier (een verzameling smoezelige blaadjes waar in slecht handschrift en niet op chronologische volgorde wat gegevens staan over de patient) en worden ze onderzocht. De aandoeningen die we hier zien varieren van allergische reacties (komt hier erg veel voor door al het stof) tot de meest bizarre dingen. Zo is er de man met de schimmelinfectie, of ' frogman'  zoals we hem oneerbiedig noemen. Zijn ogen en oogleden zijn door de ontsteking zo opgezet dat ze ontzettend uitpuilen en van het formaat tennisbal zijn. Ook komen ontstekingen van het hele oog hier veel voor. Dit betekent vaak dat het hele oog moet worden verwijderd, soms inclusief oogleden, wat een heel naar uitziend gapend gat opleverd en kindjes die ontzettend veel pijn hebben (ze nemen het hier niet zo nauw met pijnbestrijding). Verder zien we hier veel oog- en ooglidtumoren, iets wat hier vaak voorkomt door het hoge AIDS percentage.

Daarna worden de ' out patients'  gezien tijdens de OPD, een soort spreekuur/polikliniek. Omdat de patienten meestal geen Engels spreken en er vaak geen tolk beschikbaar is, is het soms nog heel wat gissen naar de klacht waarmee ze komen. Ze worden onderzocht met spleetlamp, fundoscoop en drukmeter en dan wordt het beleid bepaald; vaak ookdruppels, opname op de ward of terug naar huis. Ook hier zien we veel bijzondere gevallen. Zo zagen we een man wiens ogen afzonderlijk van elkaar konden bewegen, zoals bij een kameleon. Dit kunnen menselijke hersenen natuurlijk niet verweken dus deze man zag waarschijnlijk continu dubbel. Later bleek dat hij enkele maanden geleden een auto ongeluk had gehad en daarbij een flinke klap op zijn hoofd had gehad; ook zijn spraak was aangetast en hij liep erg slecht. De dokters konden echter niets voor hem doen, zenuwen zijn nou eenmaal niet te repareren, dus hij werd naar huis gestuurd. Een paar uur later zat hij nog op het bankje in de wachtkamer, alsof hij nog hoopte dat iemand hem kon helpen..

Op dinsdag en donderdag is er chirurgie, daar zijn we gisteren voor het eerst bij geweest. Ook dit ging heel anders dan in Nederland. Er zijn 3 operaties in dezelfde ruimte en de patienten kunnen dus tijdens het wachten bij elkaar zien wat hen te gebeuren staat. Uitleg van wat er hen te wachten staat is er niet. Kindjes die totaal in paniek worden binnengebracht krijgen al krijsend en huilend het kapje met slaapgas tegen hun mond gedrukt. Met steriliteit nemen ze het niet zo nauw; het afdekken van het operatiegebied gebeurt met niet meer dan een gewassen kleedje, handschoenen worden gewassen en hergebruikt en steriele jassen de hele dag aangehouden. Halverwege een operatie ontstond er commotie doordat er een vogel in de zaal rondvloog. Met veel moeite werd hij gevangen; de veren vlogen in het rond, nog geen halve meter van het dus al niet zo heel steriele werkveld.

Ook de apparatuur laat te wensen over; tijdens een operatie van een kindje liet de slang van het beademingsapparaat 3 keer los, steeds op een andere plek. De Duitse arts die opereerde vertelde dat de operatie gister afgebroken had moeten worden, omdat de stroom uitgevallen was en de noodgenerator niet werkte. Het desbetreffende jongetje moest dus nog een dag langer wachten met zijn geperforeerde oogje. Tijdens het opereren viel het licht van de microscoop ook nog eens uit, wat bleek: een van de sisters wilde even wat kabels verleggen en trok ze dus gewoon uit het stopcontact, zonder te checken waar ze voor waren.

Iets anders waar we flink van schrokken was de verdoving/pijnbestrijding. Tijdens het weghalen van een ooglidtumor bij een meisje begon ze plotseling om zich heen te slaan en te schoppen en moesten we haar heel goed vasthouden tot ze weer wat dieper in slaap was gebracht. Na afloop van hun operatie, mogen de patienten blij zijn met een ibuprofen, veel meer wordt er niet gegeven.

Na alle indrukken van deze week gaan we dit weekend even ontspannen en naar Zomba Plateau, een mooi natuurgebied in de bergen. Binnenkort meer!

Veel liefs!

Willemijn en Inge