Vertrek uit Colombia en opweg naar Argentinie

Lieve allemaal! 

Hoe vergaat het jullie in Nederland? Begint de lente een beetje door te zetten? En is de economische crisis nog beheersbaar of kan ik mijn ticket beter nog verder verlengen? Hier geniet ik van mooi weer met af en toe hagelstenen en van het geluk dat ik euros op mijn rekening heb staan, dus de onvoorspelbaar is hier in redelijke banen te leiden! Ik heb eindelijk weer wat fotos kunnen uploaden om mijn verhaal een beetje bij te kleuren, want het is al weer veel te lang geleden dat ik iets van me heb laten horen op deze weblog! Inmiddels zit ik namelijk alweer op mijn 2e bestemming in Argentinie: de Iguazu watervallen, echt bizarmooi (zie fotos)! Hier zal ik nog tot vrijdag blijven en dan trek ik verder (per vliegtuig, ik vond een goedkope laatste ticket!)  naar El Calafate in het zuiden van Argentinie waar het klimaar bijzonder tegengesteld schijnt te zijn, dus ik ga komende dagen nog even wat warme kleding aanschaffen hier!

Mijn laatste maand in Medellín is werkelijk omgevlogen..met een agenda vol met afspraken met professoren en een hoofd gevuld met to-do-lijstjes heb ik echt tijd moeten inruimen om de stad nog eens goed te bekijken, maar uiteindelijk heb ik alles kunnen zien en doen wat ik wilde!

Het project in Medellin

Waar ik met het meest mee heb bezig gehouden is natuurlijk het project, in een paar zinssneden te omschrijven als: voeten-op-de-grond-want-de-academische-wereld-is-zoveel-overzichtelijker, beoefening van mijn geduld en flexibiliteit, ´´onder druk´´ een goede vooruitgang van mijn spaanse taalvaardigheid, mensen motiveren is een kunst opzich (en vergeet in de chaos vooral niet jezelf gemotiveerd te houden haha), creativiteit is het antwoord op alle vragen in chaos en anarchie, de jongeren hebben alle ingredienten maar moeten er weer mee leren koken, de speurtocht ´zoek bij de emotie de juiste behoefte´ (dit is een lastige: misleidende pijlen kunnen in verkeerde behoeftevoorziening resulteren) en als laatste heb ik geleerd dat symptomen van onzekerheid over wat je aan het doen bent funest zijn voor je autoriteit: dus soms is het laten uitrazen van de chaos beter dan ingrijpen met halve kracht, en bij afnemende storm met ¾ kracht het roer weer overnemen. Het is een beetje kryptisch, maar ik denk dat jullie wel begrijpen waar ik het over heb (en dan vooral degenen die zelf vrijwilligerswerk hebben gedaan).

Ik heb in mijn vorige bericht al uitgelegd wat het Transitorio waar ik gewerkt heb doet en watvoor jongeren erzitten en wat mijn globale bezigheden zouden gaan worden (ondersteuning psychologische activiteiten en geven engelse les). Grotendeels is het ook zo uitgepakt: ik heb 7 lessen engels gegeven waarin ik op creatieve wijze de aandacht moest zien te vangen van 25 jongeren voor wie educatie al even geleden was en ook vooral een confrontatie met dingen die ze niet kunnen. Na een succesvolle creatieve eerste les (niet al te veel eisend in 1^e les) had ik voor les 2 een studieprogramma, stencils, huiswerkopgaven etc...tja daar verging al het eerdere enthousiasme L Het was ook wel lastig dat 25% niet kon lezen en schrijven: als ze al geen spaans kunnen, hoe leer ik ze dan een vreemde taal? Les 2 was voor hen dus niet zo leerzaam, maar des te leerzamer voor mij: omlaag met die lat!

De opvolgende lessen heb ik gegeven aan de hand van woordzoekers met engelse woorden en plaatjes, galgje met deze woorden en engelstalige muziek voor de uitspraak en herkenning. Het meest leuke en chaotische was het memoriespel wat ik gemaakt had voor de woorden uit de woordzoekers - hierbij mochten ze omkeren als ze óf de kleur óf het cijfer in het engels konden zeggen: sommigen waren er echt wel goed in en hadden daadwerkelijk wat geleerd, maar wat de rest betreft: ze hebben vooral heel veel om elkaar gelachen (hoewel niet engels, is dit ook een positieve ontwikkeling!)

Op het vlak van psychologie was er na mijn terugkomst uit Panama wat verstoring, want Janeth was zonder opgaaf van rede ontslagen en op de werkvloer wisten collegas van niets en deed de directeur verder alsof er niets aan de hand was (een colombiaanse gewoonte van beleefdheid en sociaal wenselijkheid, zo is mijn indruk). Geen lekkere situatie dus ik heb mijn goede contact met het religieuze hoofd van de organisatie aangehaald om opheldering te vragen: die was ook zeer verbaasd en ging weer elders verhaal halen...na enkele hoopgevende tekens en bemoedigende woorden dat het wel goed zou komen en een misverstand zou zijn, was het antwoord uiteindelijk toch hetzelfde: dat ze niet aan het profiel voldeed. Dit was wel even schrikken voor mij en Luisa (die loopt hier stage vanuit de Uni -psychologie) en bij de daadwerkelijke aankondiging voor de jongeren vloeiden er ook behoorlijk wat tranen: lastig dat je geen open kaart kan spelen naar hen toe, maar zei hebben er ook niets aan om onze frustraties hierover aan te horen dus we hebben het met zn 3en goed afgesloten, waarbij ik het woord van janeth heb moeten overnemen toen het haar even te veel werd. We hebben ze getroost met lollies en benadrukt dat Luisa in ieder geval tot in mei blijft en ik er ook nog een paar weken zou zijn. Het viel me op dat verschillende jongeren bijzonder intelligente en bewuste dingen wisten te zeggen over wat Janeth voor hen heeft betekent en wat ze geleerd hebben: hun verblijf in het transitorio is ook een tijdelijke fase en afscheid nemen is immers ook iets waar ze mee moeten leren om te gaan, hoe moraliserend dat ook klinkt J

Luisa en ik konden het supergoed vinden en we deelden onze ervaringen en kennis, gezien zij veel wist van de klinische praktijk en over goede gespreksvaardigheden beschikte en ik meer specifiek kennis heb van de conflict specifieke context waar de jongeren mee te maken hebben gehad. Af en toe was ze behoorlijk confronterend naar de jongeren toe en leidde dat tot heftige reacties (maar uit crisis ontstaat ook ontwikkeling) waarna ik haar woorden wat neutraliseerde, zij even op adem kwam en de balans weer gemaakt was: we waren een goed team en ik mis haar nu ook nog best wel als mijn colombiaans maatje! In de pauzes gingen we altijd even samen naar buiten, zij voor een sigaret en ik voor de chocolaatjes die ze verkochten op de hoek (foto) en vooral om even te kletsen over de ontwikkelingen op de werkvloer, collegas, jongeren, en ons turbulente leven buiten het transitorio. Samen hadden we ook een wekelijks uurtje met de 6 meiden van de groep: interessant want in deze leeftijd gebeurt er zoveel bij die meiden onderling...geroddel, ruzie over het lenen van make up, jongens, de aandacht die ze graag opzichzelf willen vestigen etc. Soms wilden sommigen niet praten, en ging een ander dan uitleggen wat er aan de hand was, totdat de persoon in kwestie het gevoel had dat het verhaal onrecht deed aan wat er daadwerkelijk aan de hand was en besloot uiteindelijk toch persoonlijk mee te willen doen aan het gesprek.

Mijn afscheid bij de muchachos was een leuke, met Engels memorie vooraf en na de Engelse les met de internationale presentjes die ik voor ze had, bedoeld om ze te stimuleren na te denken over hun leven na het transitorio en over de wereld die er buiten op ze ligt te wachten. Na wat lieve woorden van verschillende jongeren en van mijn collega Adriana (educatie) volgde een rits van fotos, wat de jongeren geweldig vonden omdat ze zichzelf konden zien en deze apparatuur vrij nieuw voor hen was

Mijn visie op deze jongeren en op wat ze hebben meegemaakt is behoorlijk veranderd tijdens mijn werk in het project. Aanvankelijk zag ik ze vooral als slachtoffer van een conflictsituatie en zag ik het programma als een hulpmiddel om ze erweer bovenop de helpen (common sense visie) maar in het programma ligt een hele duidelijke nadruk op hun eigen verantwoordelijkheid en de keuzes die ze als jongeren hebben, ondanks de lastige context waarin ze verkeerden en wellicht zullen verkeren in de toekomst. Gezien 90 % van de jongeren vrijwillig toetreedt tot de groepen (wat mij omblies van verbazing) vraagt dit toch om een andere interpretatie van de situatie dan slechst hen zien als slachtoffer zonder keuze en metname om een andere insteek van preventieprogrammas. Hoe en wat wel een juiste interpretatie is van dit proces is iets hoop ik te gaan onderzoeken tijdens mijn master, dus ik wijdt er hier nu verder niet over uit. Nog wel interessant om te vermelden is dat slechts 25% van de jongeren binnen de groepen geinformeerd zijn over socialistische theorien (Marx, Lenin) en dat ze er geen enkele informatie over konden reproduceren en dat het voor hen ook niet belangrijk was. Dus de algemeen heersenden ideeen dat er een ideologie ten grondslag zou liggen aan hun participatie zijn volgens deze kleine steekproef ongegrond.

Sociale leven in Medellin

De laatste maand stond eigenlijk behoorlijk bol van sociale activiteiten. Het uitgaan was echt geweldig en behoorlijk anders dan in Nederland: uitgaan in koppels en salsadansen tot diep in de nacht. La 70 (carrera) was de uitgaansstraat waar we altijd heen gingen: voldoende variatie aan clubs maar we belandden altijd weer in Bongo´s waar de dansvloer goed was en de Aguadiente nog redelijk betaalbaar. Javier was onze onderbuurjongen en steevaste stapmaatje, tenzij hij moest ´studeren´ met een zekere studiegenote. De volgende dag in alle vroegte toch de laat komen voor de kerkdienst (steevast om 11u ipv 10u), die werd gehouden in een soort van grote garage die wel sfeervol gedecoreerd was en vol met Colombiaanse Black Africans van alle leeftijden en ook enkele Hispanics. Trouwens bijzonder om te merken dat er hier gewoon gesproken wordt van ´Neger – Negerin´ en ook vooral als koosnaam ´Hola negra, como estas?´ in het begin geschokt deed het me later vooral beseffen dat discriminatie ook maar een sociaal concept is, en dat neger niet per se negatief geassocieerd hoeft te worden maar dat de sociale betekenis van het woord cultuur gebonden is: allemaal psychologie! Maar goed de kerk dus: een heerlijke groep mensen die iedereen met geopende armen ontvingen, zo ook mij tijdens de zondagen dat ik er bij ben geweest. Hoewel ik zelf niet in een bepaalde God geloof, vind ik dat er in een kerk voldoende belangrijke dingen te leren zijn voor ieder willend mens, dus ik ging er graag heen en hoewel ik het eerste niet direct heb uitgesproken naar de pastoor heb ik me er altijd op mn gemak gevoeld en heeft het me bijzondere gesprekken en contacten gebracht: ook vooral met de kinderen en oudjes. Tijdens mijn laatste bezoek riep de pastoor me nog naar voren en heeft iedereen gebeden voor mijn aanstaande reis: zo lief en betrokken!

Verder bracht mijn Duitse amigo Fabian me nog een onverwachts, maar nooit saai, bezoekje. Vooraf aangekondigd op mijn facebook dat hij vanuit Bogota een vriend zou meebrengen met wie ik moest praten, was ik al gewaarschuwd voor een nieuw avontuur met deze gekke openminded fietsende backpacker (zie foto). En ja wel hoor: na een drankje met zijn dakloze vriend Juan (drugsgebruikend, maar naar eigen zeggen niet heftig), waren we de volgende dag op pad om identiteitspapieren voor hem te regelen: iets wat hij nog nooit gehad heeft, en wat moeilijk te regelen is zonder geboortegegevens en onvolledige namen van zijn ouders: challenge! Info ingewonnen bij mijn werk en wegens mijn extranjeros-status en mijn werkzaamheden bij het project kon ik makkelijk de lange rijen bij de overheidsloketten omzeilen: helaas stond hij nergens geregistreerd, dus moesten we opzoek naar een dopingsdocument bij de kerken in de buurt waar hij (dacht hij) gewoond had totdat hij 6 was en aan zijn reisavontuur door colombia begon met enkele vrienden. Bij alle kerken die open waren was hij evenmin geregistreerd...dus de laatste optie was het doen van een medisch examen bij het kantoor van de mensenrechten in Bogota en op basis van zijn waarschijnlijke naam registreren. Hoe het avontuur is afgelopen in Bogota weet ik niet, maar we hebben ons best gedaan en financieel bijgedragen wat nodig was: binnenkort even navragen!

Verder speelde mijn sociale leven zich vooral af in de wijk waar ik iedereen bij naam kenden en zij mij en waar iedereen ten alle tijden in was voor een praatje. Don Leo van het restaurantje op de hoek wilde vaak graag een drankje met me drinken en dochter Mariwel was altijd erg geinteresseerd in mijn reisplannen en had een heel schattig eenogig-ziend dochtertje. Verder had ik vrienden gemaakt bij de taxichauffeurs die dag en nacht gestationeerd stonden voor Hospital Leon Diez en waarlangs ik altijd liep als ik op weg was naar Claudia voor een lunch of avondmaaltijd. Bij binnenkomst zoende iedereen iedereen en bij weggaan ook, dus het was er altijd een gezellige drukte met Simpson, voetbal of nieuws op de voorgrond tijdens het eten. Joshue en Daniel hielpen als zoontjes van Claudia mee in het restaurant en Wilfer (19, maar schatte hem veel ouder) draaide als kok ongeveer 14 uur per dag en dat 6 dagen per week!! Altijd open voor suggesties heeft hij heerlijk vegetarisch voor me gekookt: sopa, banana maduro, arozz, ensalada, papas fritas en rosado saus en vis op bestelling en natuurlijk de jugo waar ik altijd omvroeg en die ik meestal ook kreeg (toen het financieel even wat minder ging werd het assortiment ook wat eenvoudiger en droogde mijn jugo helaas snel op). Joshue was mijn persoonlijke knuffelbeer, die dol was op aandacht en altijd moest lachen als ik hem Mi Amor noemde.

Cultuur in Medellin

Nadat ik twee weken voor vertrek eracher kwam dat het binnenparkeren van mijn mountainbike én het vergrendelen ervan aan de trap niet voldoende waren geweest, heb ik gelukkig een fiets kunnen lenen van Robin: mijn steun en toeverlaat toen ik mijn TOEFL test moest voorbereiden in 2 dagen tijd en ik me dus heb opgesloten in de mediatheek van zijn talencentrum. In ruil voor het lenen heb ik hem laten oplappen voor een schappelijke prijs bij mijn vaste fietsenman Sergio. Zo maakte ik een bijzonder fietstochtje naar de westelijke wijk Mercedes, ver van de metrostations en het drukke verkeer en waar het leven zich nog meer opstraat afspreelt en toeristen nog attractie zijn. Filmend vanaf mijn fiets was ik natuurlijk ook behoorlijk lachwekkend haha, maar het leverde uiteindelijk wel leuk beeldmateriaal op (helaas niet uploadbaar hier). Leuk gepraat met de ijscoman, waar ik het befaamde ´helados con frutas´ gegeten heb en zeer steile hellingen afgegaan...voorzien van een fietshelm en goede remmen was het toch nog een redelijk verantwoorde onderneming. Verder heb ik in de laatste dagen voor vertrek met meer bewustzijn me bewogen door Medellin, want veel kende ik wel maar ik had er nooit als toerist voor stilgestaan (geen fotos e.d.) maar in de fotos kunnen zien dat dat er uiteindelijk wel van gekomen is (en dit is slechts een selectie). PARQUE DE LOS DESEOS, is een park waar ik eigenlijk elke avond wel heen ben geweest om een ijsje te eten of te kijken naar de mensen die er fanatiek areobics doen. Er waren 2 grote maanhelften waar je in kon gaan staan en praten en dan kon de ander je in de andere helft horen: supergrappig! PARQUE DE LOS PIES DESCALZOS is ook een bijzondere, omdat iedereen daar op blote voeten loopt over een pad met hele scherpe steentjes, vervolgens zijn voeten laten afkoelen in de waterbassins en daarna zijn voeten droogloopt op de speciale snel-droogstenen waar het plein mee betegeld is.

PLAZA BOTERO is de allerbekenste en bevindt zich in parque Berrio, waar tientallen beroemde beeldsculpturen van Botero te bewonderen zijn. Met een beetje geluk kan je een plaats vinden op een bankje in dit park en zo niet dan leun je tegen de sculpturen aan en wordt je om de 5 minuten verzocht om een stukje op te schuiven omdat iemand dan nét een foto van jóuw sculptuur wil maken...de METRO van Medellin is opzich ook het benoemen waard, want het is voor Colombiaanse en Westerse begrippen supergoed georganiseerd en ik heb er in dermate gebruik van gemaakt dat ik op de extremen na alle metrostations weet te noemen: ideaal rond een uurtje of 6 wanneer je aan 4 zijden gesteund wordt door 4 zijden van 4 andere personen en het onmogelijk is om door het raam te zien waar je je bevindt: ik heb nooit een station gemist!

PARQUE BOLIVAR is een park dat beroemd is voor het artisan werk dat er verkocht wordt en...tja..ook voor het aantal personen dat er dagelijks beroofd wordt. Maar het is toch een mooi parkje waar je even kunt neerstrijken om het colombiaanse oudedagen leven te aanschouwen met een ijsje in de hand (en met je andere hand dus op je portemonnee haha).  PARQUE DE LAS LUZES is supergroot en abstract en staat vol met pilaren die savonds in de toppen branden (park van de lichten), ik ben even kwijt hoeveel het er zijn, maar het zijn er indrukwekkend veel!! METRO CABLE naar Santa Domingo en San Javier, is een ander hoogtepuntje in Medellin en hiermee wordt bedoeld het metrokabelbaantje dat de heuvels ingaat met uitzicht op de buitenwijken van Medellin (o.a. de tot op heden wat problematische Comuna 13). Altijd makkelijk om er een gesprekje aan te knopen met de andere passagiers met hoogtevrees en de laatste keer zat ik er in met beginnend onweer en dan onstaat er toch al snel een hechte band onderling haha. Mijn laatste dag in Medellin hebben we doorgebracht in een waterpark in een dorp buiten de stad (Barbosa) PARQUE DE LAS AGUAS. Dit park is bewust heel economisch gehouden zodat de bewoners van omliggende dorpen de toegang kunnen betalen en de oudjes mogen er een aantal keer per jaar zelfs gratis heen: een grootse gebeurtenis is het voor hen zo vertelde een oud schattig dametje mij in het park. De ouderen benutten het park wel op een andere manier, want ze lopen vooral rond al kijkend naar de jeugd die zich van alle glijbanen afwerpt gekleed in gigantische gele ´tubes´: in dit park waren er wel een aantal glijbanen die ik -met recht van spreken- stellig geweigerd heb!

Academische ontwikkelingen

Naast het Transitorio, heb ik de mogelijkheid gekregen om therapien bij te wonen die de Universiteit uitvoerde onder bewoners van dorpen in de omgeving van Medellin. Erg interessant om te zien dat het leven in de steden zo-niet representatief is voor het gemiddelde Colombia: leven van de landbouw, relatieve en substantiele armoede, psychische problemen die men heeft overgehouden aan de geweldadige periode die nog duurde tot 3 jaar geleden en de fysieke problemen die mensen hebben wanneer ze getroffen zijn door de mijnen die nog steeds wijdverspreid zijn in de provincie Antioquia. Hoewel ik vooral Post Traumatisch Stress Syndroom verwacht had, kwamen er in the therapien problemen van allerlei aard naar voren: anorexia, familieproblemen, sexueel misbruik, verwaarlozing, puberproblemen etc. Vooral familietherapie vond ik erg interessant omdat er zoveel dynamiek bij komt kijken: iedereen heeft zijn eigen perceptie van de problemen dus dat vraagt creatief zoeken naar oplossingen en het bijslijpen van deze percepties naar de (vaak) in het midden liggende realiteit.

Het team bestaat uit psychiaters, psychologen en familietherapeuten en ze verwijzen clienten direct naar elkaar door als ze iets ontdekken wat op een ander vakgebied ligt.

Het klinkt misschien heel georganiseerd, maar in de praktijk hebben we ook uren in het tegenoverliggende koffiehuis gezeten omdat het regende en de patienten dan toch wegblijven omdat ze van buiten het dorp komen en de afstand lopend moeten afleggen bij gebrek aan openbaar vervoer in deze afgelegen streek. Maar in de therapien die er waren heb ik veel geleerd, geobserveerd en wilden ze me altijd van alles uitleggen: zeer betrokken persoonlijkheden. De omgang onderling is ook veel persoonlijker dan we in Nederland gewend zijn, het lijkt eigenlijk een vriendengroep en er worden ook veel grappen onderling gemaakt. Dat werd dus ook van mij verwacht, maar een nederlandse mop vertellen en dan vertaald naar het spaans was iets te spontaan voor mij dus dat was mijn huiswerk voor de volgende keer (natuurlijk moppen op internet gezocht over psychiaters J die lagen bij ons sowieso altijd onder verbaal vuur). De laatste keer hebben we afgesloten met een etentje bij Vicky thuis want dan toch wel een aparte ambiente is met allemaal juppen-koppels (waarvan de wederhelft hetzelfde gestudeerd had) in een kring rond een tafel met hapjes (dios mio, behoed me aub voor deze burgelijkheid in mijn toekomstige collegiale leven). Maar leuk om de interessante werkbezoeken naar San Francisco op deze manier af te sluiten!

Op naar Argentinie

En nu zit ik dus in Argentinie, na een paar dagen Buenos Aires met een tangoles en struinen door de stad begin ik weer een beetje te wennen aan het backpackersleven. Ik verlies er wel mijn spaans een beetje door, dus blijf ik stellig spaans spreken als Argentijnen me in het engels antwoorden: ik heb nog een examen DELE af te leggen dus ik kan me geen spanlish veroorloven nu. Na Iguazu en El Calafate wil ik naar Bariloche afreizen om daar wat trekkingen te doen en door te steken naar Chili...maar daar over later meer: het is nu middernacht 5 uur en ik had er bij 2 jongens op aangedrongen om 7 uur naar de watervallen te gaan...dus ik heb een waterval aan wekkers nodig om dat te gaan halen, wel te rusten!

liefs, Renée