Medellin: mijn project en ons tripje naar Panama!

Lieve allemaal!

Het heeft even geduurd voordat ik er weer aan toekwam, maar hier is weer een update van mijn belevenissen in Medellin (en ja ook over het project waar ik beland ben)! Ik wil iedereen ook even bedanken voor de lieve mailtjes en skypebelletjes, heel gek misschien maar het voelt helemaal niet alsof ik zo ver weg ben en echt heimwee heb ik dus ook nog niet gehad (ik mis jullie natuurlijk wel hoor J maar heb het gewoon ook erg naar mijn zin hier!) Doordat ik fulltime werk kom ik dus ook niet echt aan een weblog toe, maar omdat ik nu in Panama een dag moet wachten op mijn vlucht naar Colombia komt het er weer eens van: na het lezen van deze update zijn jullie weer helemaal op de hoogte van mijn leven in Medellin!

Het project in Medellin

Na een gesprek in december en 2 weken lang bellen, langsgaan, wachten etc. is het op een typisch colombiaanse wijze uiteindelijk toch gelukt: sinds januari werk ik als assisitent-psycholoog bij een rehabilitatieproject van een Colombiaanse NGO, die onderdeel uitmaakt van het overheidsprogramma voor voormalig kindsoldaten. Hoe lastig het was om binnen te komen (i.v.m. veiligheid van de jongeren is de locatie geheim, is het afgesloten voor bezoekers e.d.) zo makkelijk betrekken ze me in alles wat ze hier om handen hebben: van het lezen van persoonlijke dossiers en individuele gesprekken met de jongeren tot het ontwikkelen van het psychosociale programma en het bijwonen van evaluaties van de jongeren door het ICBF (Instituto Colombiano de Bienestar Familiar: valt onder Ministerio de la Proteccion Social).

Ik heb het goed naar mijn zin met mijn collega´s en de muchachos (teenagers) en wegens mijn rakende studieachtergrond loop ik mee met Janeth (de psycholoog) en het klikt heel goed tussen ons. In de afgelopen weken zijn we samen al tot leuke activiteiten gekomen die de jongeren stimuleren na te denken over zichzelf, over de emoties van een ander, over wat ze willen met hun leven en over wat er van ze verwacht wordt in sociale relaties onder ´normale omtstandigheden´. En ik ben ook begonnen met het geven van Engelse lessen waar de jongeren heel enthousiast op reageerden: nog best een uitdaging gezien veel jongeren weinig educatie hebben gehad (soms analfabeet) en het ook lang geleden: meer dan een half uur concentreren is daardoor vaak lastig. Gezien mijn spaans bij mijn entrée tot op een bepaalde hoogte goed was en ik binnen mijn bachelor geen klinische praktijk heb gehad, was het een sprong in redelijke diepte maar de moeite waard als ik nu al even terugkijk op de persoonlijke contacten die ik heb met de jongeren en het inzicht dat ik nu heb in het reilen en zeilen van een organisatie als deze: er komt nogal wat bij kijken!

De 30 jongeren in het tehuis (13 – 18 jr, gemiddeld 17) hebben soms ´slechts´ een half jaar maar vaker 1 tot meerdere jaren in de guerillas gezeten met uiteenlopende taken. De omslag van een leven in de guerillas naar een tehuis (waar ze welkom zijn, eigen spulletjes hebben, leren normale sociale relaties te ontwikkelen – zonder de hierarchie waar ze aan gewend zijn) met groepsgesprekken en ´la palabra´ om conflicten op te lossen, is in het begin een grote maar met vallen en opstaan doet het hun persoonlijkheden ontdooien en ontplooien. Hoewel ze afschuwelijke dingen hebben meegemaakt en ook zelf gedaan hebben, zijn het in de afwezigheid van die geweldadige context ook vooral ´gewone´ jongeren die opzoek zijn naar een eigen nieuwe identiteit. Sommigen vinden een nieuwe positieve identiteit eerder dan anderen, afhankelijk van wat ze hebben meegemaakt. Het is dus best een lastig proces voor deze jongeren gezien hun identiteiten voor maanden of jaren gebaseerd waren op het bezit van een wapen en kisten en op hun sociale status en vooral ook omdat dit proces plaatsvind in een vreemde omgeving zonder familie (vaak weten ze niet waar ze zijn, wonen ze in afgelegen gebieden zonder telefoonverbinding en soms hebben ze geen directe familie meer).

Omdat dit project de eerste fase is van het rehablitatietraject dat door de overheid (ism ngos) voor deze jongeren is uitgezet, komen ze hier enkele dagen na hun bevrijding of ontsnapping terecht met soms slechts een plastic zak met wat kleding..hoewel dit natuurlijk schrijnend is, is het schrijnender te bedenken dat de jongeren die hier binnenkomen slechts degenen zijn die geluk hebben gehad en een ontsnapping (van soms 8 dagen lopen zonder voedsel) of een bevrijding door het nationale leger overleefd hebben - een minderheid haalt dit niet. Maar in contrast met de moeilijke periode `en los grupos`, hangt er in het tehuis hangt een positieve sfeer dankzij de gemotiveerde staf die weet waar ze mee bezig is: een duidelijke structuur en regels worden de jongeren voorzien van hun basisbehoeften, educatie en psychosociale hulp.

Naast mijn bezigheden binnen dit rehabilitatieprogramma, ben ik ook in contact met de universiteit van Antioquia en met een interessant resultaat: na het bijwonen van een aantal vergaderingen ga ik a.s. vrijdag mee met een onderzoeksteam dat zich bezighoudt met het ontwikkelen van een psychosociaal programma voor mijn-slachtoffers in de dorpen rondom Medellin. Na vrijdag wordt duidelijk wat ik op deze korte termijn nog voor hen kan betekenen, maar ik ben me aan het inlezen en probeer binnen het psychosociale programma ook specifiekere aandacht te creeeren voor kinderen die slachtoffer zijn geworden van mijnen.

Mijn sociale leven in Colombia

Tot zover even de academische ontwikkelingen in Medellin! Ik heb natuurlijk ook nog een sociaal leven J (hoewel ik met een volle werkweek niet bijzonder veel tijd overhoud) Omdat ik van plan ben om tot eind maart- begin april in Medellin te blijven ben ik ook opzoek gegaan naar een kamer om zo wat te integereren in het Colombiaanse leven. Terwijl ik kamers aan het bezoeken was (via prikbord van universiteit), zag ik op straat een briefje hangen, en ben ik met Peter (backpacker amigo die ik als veiligheidsmaatregel had meegevraagd) meteen langsgegaan: zo vond ik mijn colombiaanse thuis met 3 colombiaanse huisgenoten: Jenny (computertechneut, werkend) Paul (student farmaceutische scheikunde) en Samir (ook student f.s.).

Heel goed voor mijn spaans en heel leuk om direct in de cultuur te duiken: Jenny komt uit Putumayo en haar familie stamt af van de Incas, Paul komt uit Pasto (bij grens met Ecuador) en Samir komt van de Caribische kust en danst graag champeta, een dans die alleen daar gedanst wordt. Toen ik mijn eerste avond thuis was werd ik meteen geconfronteerd met een raar Colombiaans trekje, wat alleen maar raarder leek omdat ik niet letterlijk verstond wat ze zeiden: iets met parasieten, 3 dagen geen alcohol en dat ze het alle 3 moesten nemen....oke is het besmettelijk? Omdat het wáter niet helemaal zuiver is in latijns amerika, slikken ze dat om eventuele parasieten uit te drijven J

Ik heb een prima kamertje, met een inbouwkast die veel te groot is voor de inhoud van mijn backpack en er is internet en een douche met koud water. Elk weekend laten we een wasmachine brengen (ja het is onvoorstelbaar, ze tillen hem naar de 4^e verdieping) en is de hele keuken bezaaid met hopen wasgoed en gebruiken we ons eigen water en electriciteit om te wassen: het kost maar 3 euro om een wasmachine 9 uur te lenen dus waarom ook niet haha! Ik vind het echt heel leuk dat ik iedereen in de buurt bij naam ken en ik maak regelmatig een praatje met Margerita van de sapkraam, Luz van de telefoonwinkel en Claudia van het restaurantje waar ik Paul en Samir altijd eten. De jongens hebben een maaltijdabonnement daar, ze betalen geloof ik 20 euro om er gedurende een maand 3 maaltijden per dag te eten: goedkoop en heel gezellig daar!

En als een echte Holander kon ik mijn fiets niet missen en heb ik er 1 gekocht hier: een stoere mountainbike die ik gebruik om naar mijn werk te fietsen, wat het laatste stuk altijd toch weer lopen wordt omdat de heuvels onverbiddelijk zijn hier en het ligt 1500 meter boven zeeniveau, wat je ook wel merkt dan. De reacties van de Colombianen zijn ook grappig, want de combinatie van ´vrouw, buitenlands, fietshelm en mountainbike´ wordt hier toch wel bekijkenswaardig gevonden ten midden van het drukke verkeer van Medellin.

San Blas – Panama

Om even aan het drukke leven in Medellin te ontsnappen hebben Rikke en ik elkaar ontmoet voor 10 dagen Panama, waar we de eilandengroep San Blas bezocht hebben! Het was even een onderneming om er te komen. Nadat ik eerst e.e.a. voor mijn master in Utrecht had geregeld zijn we per bus naar de kust vertrokken, in de verwachting daar de boot te kunnen pakken...tja..we hebben het groene glooiende Panamese landschap gezien en genoten van de gezelligheid van muziek en panamesen in de bus, maar aangekomen in MiraMar verging voor ons de pret wel. Twee dagen hebben we het er volgehouden, eerst gelovend dat de mensen de waarheid spraken en dat er echt een boot zou komen die naar San Blas zou gaan..en vervolgens een stuk minder goedgelovig en de gehaaidheid van belanghebbende panamesen doorziend.. als ze ons al van plan waren ´af te zetten´ was dat niet zo zeer op San Blas maar vooral financieel! Beetje frustrerend om te beseffen dat je de eilanden bijna kan zien liggen maar dat je toch echt terug zal moeten naar Panama city om ze te bereiken per vliegtuig of per pick up truck. Maar dat hoort er bij als je backpackt en je risico´s neemt, het loopt niet altijd geweldiger dan verwacht. Dus we gingen terug (4 uur bus) en regelden de 2 laatst overgebleven vliegtickets voor de volgende ochtend: Carti here we come!

Een klein vliegtuigje met 10 personen en na 20 minuten kwamen we aan op het Schiphol der Indianen: een landingsbaan van zand, liggend aan de Caribische kust en bevattend: een huisje met rietendak en tientallen indianen (al dan niet in traditionele kledij) en een handvol toeristen. Onderhandelen over de prijs voor de boot, en uiteindelijk kozen we (op advies van Nederlanders die hier gezeild hadden) voor het eiland Chi Chi May. De bootreis (10 dollar p.p.) met ´Kuna´ Alberto was een pittige, met hevige golven en een natte, met geregeld zeewater over de rand. Fijn dat Rikke zoveel weet van zeilen, kon hij me mooi geruststellen dat het wel mee viel als ik voor de zoveelste keer met een harde klap weer op mijn houten zitbankje beland was haha.

Maar dit boottocht bleek het meer dan waard: Chi Chi May was echt een paradijsje! Een eilandje waar je in een half uur omheen loopt met de tropische condities die je van zo´n eiland verwacht: wit zand, helder blauw water en cocospalmen waarvan we eigenhandig (oke, alle credits voor Rikke J) de cocosnoten hebben opgebroken en ons ten goede hebben gedaan aan het cocos en de cocosmelk! Extra speciaal aan San Blas is de indiaanse populatie (Kuna´s) die hier autonoom van Panama leven en hier ook een heftige strijd voor hebben geleverd aan het begin van deze eeuw. Ze hebben hun eigen religie en kiezen voor hun basic levenswijze van visserij en landbouw. De vrouwen zijn traditioneel gekleed in kleurige lappen en hebben hun benen omwikkeld met kralen ´armbanden´.

In de 3 dagen dat we op Chi Chi May waren hebben we leuk contact gehad met onze Kuna familie, die bestond uit oma (Puna), opa (Umberto) en moeder (?) met 7 kinderen. Sommigen spreken spaans, maar ze spreken voornamelijk hun eigen taal en de oudste van de kinderen (Sergio) spreekt een beetje Engels wat de kinderen op school leren. De familie leeft daar in 2 rietenhutten, waar ze ook 3 keer per dag voor ons koken: brood en ei als ontbijt en verder veel rijst, linzen en vis. Rikke heeft zich zelf hier echt overtroffen en eet nu met gemak vis van de graat, en als vis-etende-vegetarier heb ik hier dus ook geen problemen! Het slapen was ook nog wel een uitdaging, met een geleende tent die niet waterdicht genoeg was voor de korte hoogbuien gedurende de nachten. Maar we bleken goed te kunnen improviseren met de ponchos, en de harde ondergrond hebben we opgelost met een bedje van palmbladeren: expeditie Robinson is er niets bij De rest van de tijd hebben we vooral besteed aan uitrusten van het reizen en werken, zwemmend, snorkelend en genietend van de zon en tussendoor hebben we 2 indianen geholpen een handmatig uitgesneden boot te hozen (we dachten hem even te tillen, maar zij hadden een veel betere techniek: in de lengte heen en weer ´schudden´, met 5 minuten was hij leeg!) en verder hebben we nog een boottochtje gemaakt in een ´Kuna kano´ met zeilen: het idee was om uit te komen op een eilandje maar de wind stond niet goed en de golven waren ook wel pittig voor het kleine bootje dus haalden we het beoogde eilandje niet: gaf niets want we hebben leuk gekletst met de 2 indianen over hun cultuur, hun (matige) relatie met Panama en over de situatie in Colombia. Ze zijn dan wel heel traditioneel (hebben gelukspoppen en rare takjes tegen hoofdpijn en tegenspoed, en maken sussende geluiden om de golven te kalmeren) maar sommigen zijn zich ook wel bewust dat er een grotere wereld bestaat. Ze kiezen er bewust voor om die niet te verkennen en zich te wijden aan hun eigen cultuur en grondgebied: heel bijzonder om hier geweest te zijn. En ze storen zich ook niet aan toeristen, want zoals de bootman vertelde: terwijl ik ben mijn vis aan het vangen terwijl ik op jullie wacht totdat jullie klaar zijn met zwemmen: ´mijn traditionele bezigheden gaan gewoon door´. Heel speciaal om hier geweest te zijn en fijn om te weten dat je als toerist een indianen gemeenschap niet zodanig verandert dat de cultuur verloren gaat!

En nu ben ik weer in Panama city en zit Rikke inmiddels in het vliegtuig naar Nicaragua, waar hij morgen het vliegtuig pakt naar Argentinie. Over een paar uur zit ik ook weer in Medellin en begin het ´gewone´ leven weer, waar ik ook wel weer zin in heb. Best gek idee dat ik nu alvast moet gaan nadenken wanneer ik naar Argentinie wil, terwijl mijn leventje hier nog volop draait..dus ik ga nog maar extra genieten van mijn laatste maand Colombia en ook nog even een certificaat spaans proberen te behalen!

Liefs en tot krabbels, mails en-of skypes!

Renée